Po jednych spotkaniach rozkwitasz, a po innych czujesz się, jakby ktoś wyssał z ciebie życie. A może płaczesz, kiedy ktoś płacze? Czy to możliwe, że ktoś kradnie twoją energię?
Bywa, że wystarczy kilka minut rozmowy, a ty nagle czujesz ciężar w ciele, rozdrażnienie albo dziwny smutek. Innym razem po spotkaniu z konkretną osobą wraca spokój, motywacja i poczucie, że wszystko będzie dobrze.
Psychologia mówi o zarażaniu emocjami, a neurobiologia przygląda się temu, jak nastroje i stany psychiczne przechodzą z człowieka na człowieka. Niektórzy nazywają to aurą. Naukowcy – emocjonalną synchronizacją.
Psycholodzy od lat badają zjawisko nazywane emotional contagion, czyli zarażanie emocjami. Badania amerykańskiej psycholożki Elaine Hatfield pokazały, że ludzie nieświadomie przejmują emocje osób, z którymi przebywają. Dzieje się to szybciej, niż myślimy.
Wystarczy ton głosu, napięcie mięśni twarzy, sposób oddychania czy postura ciała. Twój organizm zaczyna stroić się do drugiego człowieka. Łapiesz emocje zarówno pozytywne, jak i negatywne. Co ciekawe, badacze zauważyli, że te drugie rozprzestrzeniają się szybciej. To dlatego w obecności spokojnych osób wyciszasz się, a przy wiecznie napiętych zaczynasz odczuwać niepokój.
Naukowcy porównują ten mechanizm do mimowolnego dostrajania instrumentów muzycznych. Jedna silna emocja potrafi wprawić w drganie cały psychiczny system drugiego człowieka. Głośno było o eksperymencie przeprowadzonym przez Facebooka na prawie 700 tysiącach użytkowników.
Algorytm przez pewien czas pokazywał części osób więcej negatywnych treści, a innym więcej pozytywnych. Okazało się, że emocje udzielają się również przez ekran. Użytkownicy publikowali posty o podobnym emocjonalnym zabarwieniu jak treści, które wcześniej oglądali. To dowód na to, że człowiek przejmuje emocjonalny klimat otoczenia nawet w świecie cyfrowym.
W latach 90. włoski neurobiolog Giacomo Rizzolatti odkrył tzw. neurony lustrzane. To komórki mózgowe aktywujące się zarówno, gdy coś przeżywasz, jak i wtedy, gdy obserwujesz emocje innych. To właśnie one mogą odpowiadać za to dziwne uczucie, kiedy ktoś obok płacze i tobie także zbiera się na łzy, kiedy napięta osoba sprawia, że też zaczynasz się denerwować. Albo gdy obecność spokojnego człowieka działa kojąco bez jednego słowa.
Naukowcy z University of California odkryli nawet, że stres może przenosić się między ludźmi niemal automatycznie. W jednym z eksperymentów wystarczyło obserwowanie zdenerwowanej osoby, aby u obserwatorów wzrastał poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu. Organizm reagował tak, jakby sam uczestniczył w trudnym doświadczeniu.
Psychoterapeutka z Warszawy opowiada o pacjentce, która po każdej rodzinnej uroczystości wracała wyczerpana i z migreną. Przez lata sądziła, że cierpi na problemy neurologiczne. Dopiero terapia pokazała, że źródłem napięcia były spotkania z matką, osobą krytyczną, dramatyzującą i skupiającą uwagę wyłącznie na problemach.
– Po dwóch godzinach rozmowy czułam się, jakby ktoś spuścił ze mnie powietrze – mówiła pacjentka.
Psychologowie podkreślają, że długotrwałe przebywanie wśród osób silnie lękowych, agresywnych lub narcystycznych realnie wpływa na układ nerwowy. Organizm zaczyna funkcjonować w trybie ciągłego alarmu.
Nie każdy reaguje tak samo. Osoby wysoko empatyczne, introwertyczne i nadwrażliwe częściej przejmują emocje otoczenia. Czasem po wejściu do pomieszczenia od razu wyczuwają atmosferę. W ezoteryce mówi się, że mają bardziej otwartą energię. Psychologia nazwałaby to wysoką reaktywnością emocjonalną.
Efekt jest jednak podobny: tłum męczy, konflikty wyczerpują, a obecność niektórych ludzi pozostawia ślad jeszcze długo po spotkaniu.
Ezoteryka od dawna używa tego określenia wobec ludzi, którzy nieustannie potrzebują uwagi, dramatów i emocjonalnego karmienia się cudzą energią. Psychologia nie używa takiego języka, ale opisuje podobne mechanizmy.
Toksyczne relacje często działają według powtarzalnego schematu: jedna osoba ciągle narzeka, wzbudza poczucie winy, manipuluje, wymaga emocjonalnego ratowania. Wampiry energetyczne żyją w nieustannym konflikcie ze światem. Jedni grają rolę wiecznej ofiary, inni wszystko kontrolują albo budują relacje na krytyce i napięciu.
Niektóre osoby wręcz prowokują emocjonalne burze, bo dopiero wtedy czują, że mają wpływ na otoczenie. Po kontakcie z kimś takim czujesz skrajne wyczerpanie, senność lub ból głowy. Długotrwałe przebywanie w takim środowisku może prowadzić do przeciążenia układu nerwowego, zaburzeń snu, a nawet psychosomatycznych objawów.
Dlatego tak ważne stają się granice. Czasem najlepszą ochroną jest emocjonalny dystans, stawianie granic, asertywne odmawianie, krótsza rozmowa, mniejsza dostępność i ograniczanie kontaktu.
Ale energia działa także w drugą stronę. Pracownicy hospicyjni opowiadają o osobach, które mimo ciężkiej pracy wnoszą do otoczenia spokój. Nie podnoszą głosu, nie dramatyzują, a jednak po kilku minutach rozmowy pacjenci lub ich rodziny zaczynają oddychać spokojniej. Podobne historie pojawiają się wokół niektórych nauczycieli, terapeutów, lekarzy czy duchownych. Nie chodzi nawet o słowa, raczej o obecność.
Kilka lat temu amerykański lekarz i profesor Harvard Medical School Jerome Groopman opisywał historię pacjenta chorego na nowotwór. Mężczyzna zmagał się z silnym lękiem i bezsennością. Wszystko zmieniało się w czasie nocnych dyżurów pewnej pie-
lęgniarki. Gdy siadała obok jego łóżka i spokojnie z nim rozmawiała, po raz pierwszy od wielu tygodni przestawał się bać.
Nie dawała mu cudownych rad. Po prostu emanowała spokojem. Psychologowie tłumaczą to wysokim poziomem empatii emocjonalnej i umiejętnością regulowania własnego układu nerwowego. Człowiek spokojny często uspokaja innych samym sposobem bycia.
Naukowcy obserwują również zjawisko synchronizacji emocjonalnej w parach i rodzinach. U osób długo żyjących razem potrafi synchronizować się rytm oddechu, tętno, a nawet poziom napięcia. Dlatego czasem po wejściu do domu od razu czujesz, że coś się stało, zanim ktokolwiek zdąży o tym powiedzieć.
Podobne obserwacje miał Carl Gustav Jung. Szwajcarski psychiatra uważał, że człowiek znacznie silniej, niż przypuszcza, reaguje na psychiczną atmosferę otoczenia. Że emocje jednej osoby mogą udzielać się całym grupom ludzi, tworząc niewidzialny klimat napięcia albo bezpieczeństwa.
Dawniej wierzono, że niektórzy mają uzdrawiającą obecność, mówiono o magnetyzmie, bioenergii bądź sile ducha. Franz Anton Mesmer w XVIII wieku uważał, że ludzie oddziałują na siebie poprzez magnetyzm zwierzęcy, czyli niewidzialną energię przepływającą między organizmami. Dziś jego teorie są uznawane za nienaukowe. Ale to właśnie od niego zaczęły się późniejsze badania nad hipnozą, sugestią i wpływem psychiki na ciało.
Psychologia i neurobiologia mówią o neuroplastyczności mózgu, czyli zdolności układu nerwowego do tworzenia nowych połączeń i reakcji. Innymi słowy, twoje emocjonalne reakcje nie są całkowicie stałe.
Możesz trenować odporność psychiczną, regulację emocji, nowe sposoby reagowania na trudnych ludzi. Ktoś, kto kiedyś odbierał ci całą energię, po latach może już nie mieć nad tobą takiego wpływu. I to nie dlatego, że się zmienił, ale dlatego, że ty przestałaś reagować dawnym schematem.
To ciekawy kontrapunkt do ezoterycznego myślenia o złej energii. Bo czasem problemem nie jest wyłącznie druga osoba, lecz twoje dawne lęki, potrzeba akceptacji, brak granic, nadmierna empatia. Albo układ nerwowy przyzwyczajony do stresu.
Zwraca na to uwagę Joe Dispenza, autor książki „Przełam nawyk bycia sobą”. Według niego emocjonalne reakcje są częściowo wyuczone, a człowiek może trenować nowe stany emocjonalne i stopniowo zmieniać sposób reagowania na świat.
O neuroplastyczności mózgu pisze również kanadyjski psychiatra Norman Doidge w książce „Mózg zmienia się sam”. Pokazuje, że mózg przez całe życie tworzy nowe połączenia, a odporność psychiczna podlega treningowi, podobnie jak mięśnie. Ale jest rzecz warta podkreślenia – psychologia rozróżnia rozszerzanie strefy komfortu od chronicznego przeciążania siebie. To nie jest to samo.
Jeżeli kontakt z kimś stale narusza twoje granice, wywołuje lęk, obniża poczucie własnej wartości albo prowadzi do psychosomatycznych objawów, to organizm może reagować wyczerpaniem nie dlatego, że jest za mało rozwinięty, lecz dlatego, że próbuje cię chronić. Dojrzałość emocjonalna i duchowość nie polegają na znoszeniu toksycznych relacji, rozwój emocjonalny nie jest przyzwoleniem na przemoc psychiczną, a duchowość nie równa się brakowi granic.
Jednocześnie wiele codziennych sytuacji rzeczywiście może stać się treningiem dla twojego układu nerwowego. Możesz nauczyć się nie wchodzić w cudze dramaty, nie przejmować emocji innych, zachowywać wewnętrzny dystans, regulować napięcie oddechem oraz świadomością ciała.
Nie zawsze od razu widzisz, że ktoś działa na ciebie źle. Często ciało i emocje wiedzą to szybciej niż rozum.
Po spotkaniu z daną osobą odpowiedz sobie na kilka pytań:
Czuję spokój czy napięcie?
Mam więcej energii czy mniej?
Moje ciało jest rozluźnione czy spięte?
Po rozmowie czuję ulgę czy ciężar?
Bywa, że już po kilku minutach rozmowy czujesz dziwny dyskomfort, choć druga osoba jest uprzejma i uśmiechnięta. Wiele kobiet przyznaje po latach, że od początku coś im nie pasowało, ale zagłuszyły intuicję. Nie chodzi o ocenianie ludzi, lecz o zauważanie własnych reakcji.
Uważaj na osoby, przy których zawsze jesteś wyczerpana. Jeśli po każdym kontakcie z kimś:
czujesz zmęczenie,
masz gorszy nastrój,
zaczynasz wątpić w siebie,
odczuwasz napięcie jeszcze przed spotkaniem,
...to może być sygnał, że relacja obciąża cię emocjonalnie.
Ludzie noszą swoją energię także w słowach. Jeśli ktoś nieustannie krytykuje, narzeka, wzbudza konflikty lub żyje dramatami, często przenosi ten chaos także na otoczenie.
Najlepsza energia to nie zawsze najbardziej charyzmatyczni ludzie. Czasem to ci, przy których łatwiej oddychasz, nie musisz nic udawać, czujesz spokój, a po spotkaniu wraca ci siła.
Mechanizm psychologiczny: Zjawisko to (emotional contagion), badane m.in. przez Elaine Hatfield, polega na nieświadomym i szybkim przejmowaniu nastrojów od osób w naszym otoczeniu. Dzieje się to poprzez mikrosygnały: ton głosu, mimikę, postawę ciała czy sposób oddychania.
Rola neuronów lustrzanych: Odkryte przez Giacomo Rizzolattiego komórki mózgowe aktywują się zarówno wtedy, gdy sami coś przeżywamy, jak i podczas obserwowania emocji u innych (np. wywołując łzy, gdy widzi się kogoś płaczącego).
Szybkość rozprzestrzeniania: Badania wskazują, że emocje negatywne udzielają się ludziom szybciej niż pozytywne.
Badania nad mediami społecznościowymi: Eksperyment przeprowadzony przez Facebooka na grupie niemal 700 tysięcy użytkowników wykazał, że emocje przenoszą się również cyfrowo. Osoby, którym wyświetlano więcej treści negatywnych lub pozytywnych, same zaczynały publikować posty o zbliżonym wydźwięku emocjonalnym.
Fizjologiczna reakcja na stres: Zgodnie z badaniami University of California samo obserwowanie zdenerwowanej osoby potrafi podnieść poziom kortyzolu (hormonu stresu) u obserwatora.
Perspektywa psychologiczna: Choć nauka nie używa pojęć ezoterycznych, opisuje analogiczne mechanizmy w toksycznych relacjach. Osoby te często budują kontakty na krytyce, manipulacji, ciągłym narzekaniu, wzbudzaniu poczucia winy lub odgrywaniu roli ofiary.
Wpływ na organizm: Przebywanie z takimi osobami utrzymuje układ nerwowy w stanie ciągłego alarmu, co po spotkaniu skutkuje wyczerpaniem, migrenami, brakiem energii czy zaburzeniami snu.
Wyciszenie otoczenia: Osoby o wysokiej empatii i zdolności regulowania własnego układu nerwowego uspokajają innych samym sposobem bycia, co często obserwuje się u niektórych lekarzy, terapeutów czy pielęgniarek.
Synchronizacja biologiczna: U osób pozostających w bliskich relacjach (np. w parach czy rodzinach) z czasem dochodzi do fizjologicznego dostrojenia rytmu oddechu, tętna oraz poziomu napięcia.
Neuroplastyczność mózgu: Mózg zachowuje zdolność do tworzenia nowych połączeń przez całe życie, co pozwala trenować odporność psychiczną i zmieniać dawne schematy reagowania (piszą o tym m.in. Joe Dispenza oraz Norman Doidge).
Znaczenie granic: Dojrzałość emocjonalna nie polega na znoszeniu toksycznych zachowań, lecz na stawianiu jasnych granic, zachowywaniu dystansu, odmawianiu oraz skracaniu czasu trwania obciążających kontaktów.
Sygnały płynące z ciała: Odczuwanie spięcia, ciężaru, braku energii lub ulgi po zakończeniu rozmowy.
Samooczekiwanie i nastrój: Pojawianie się uczucia niepokoju jeszcze przed planowanym spotkaniem, spadek poczucia własnej wartości lub gorszy humor.
Sposób wypowiedzi drugiej osoby: Zwrócenie uwagi na to, czy dana osoba skupia się wyłącznie na krytyce, narzekaniu, żywi się dramatami i generuje konflikty.
tekst: Ewa Stępień
fot. Unsplash
Artykuł pochodzi z miesięcznika Wróżka
Nr 9/2026 w sprzedaży od 13 sierpnia w kioskach lub prenumeracie
Marzysz o napisaniu książki, urządzeniu ogrodu, założeniu fundacji, nauczeniu się francuskiego, schudnięciu? Tryb mnicha jest dla ciebie. Także wtedy, gdy masz rozgrzebaną robotę czy trudno ci zrealizować plan na biznes. Oznaczany w internecie coraz bardziej popularnym hasztagiem #monkmode pomaga maksymalnie skupić się na zadaniach, by zrobić coś istotnego dla siebie w świecie narastającego chaosu, pogoni za przyjemnościami, wypełnionym rozpraszaczami.
Czytaj dalej >
W świecie, który nieustannie nas bombarduje bodźcami, medytacja często ląduje w tej samej szufladzie co noworoczne postanowienia o diecie: wiemy, że jest zdrowa, ale jakoś nie możemy się za nią zabrać. Agnieszka Passendorfer w swojej najnowszej książce „Medytacja. Odkryj swój sposób na uspokojenie umysłu i ciała” zdejmuje tę praktykę z piedestału i kładzie nam ją prosto na talerzu. I robi to w sposób, któremu trudno się oprzeć.
Czytaj dalej >
Miał ratować życie jako lekarz, ale przeznaczenie upomniało się o niego w inny sposób. Daniel Świerczyński, jeden z najpopularniejszych praktyków duchowych w Polsce, którego na instagramie śledzi 200 tysięcy osób, w szczerej rozmowie z miesięcznikiem „Wróżka” odsłania kulisy swojej pracy. Od mrożących krew w żyłach poszukiwań osób zaginionych, po skuteczne metody manifestacji dostatku – dowiedz się, jak naprawdę wygląda czytanie z „tkaniny wszechświata” i dlaczego daru nie da się zastąpić żadnym podręcznikiem.
Czytaj dalej >
