Co robić, gdy przyjaciółka widzi jedynie czubek własnego nosa? Przecież w dobrej relacji musi panować wzajemność

Czy twoje przyjaciółki przypominają sobie o tobie tylko wtedy, gdy mają problem?

Obecnie nie, ale kiedyś były w moim życiu takie osoby. Tylko dziś nie nazywam ich przyjaciółkami, to raczej były znajome. Dużo kobiet, z którymi pracuję, mówi, że mają podobnie. Ich przyjaciółki przypominają sobie o nich tylko wtedy, gdy rzuci je facet, gdy mają jakiś problem. A kiedy kogoś poznają, jest im dobrze, to znikają.

Dlaczego tak się dzieje?

Widziałam to wiele razy. Są kobiety, które szukają innych kobiet, tylko gdy im źle. Wtedy bliska osoba staje się pocieszycielką, terapeutką, miejscem do wylania szamba, a czasem nawet workiem do bicia. Na przykład po rozstaniu z facetem dzwonią z pretensjami: „Ty mnie z nim poznałaś! Przez ciebie to wszystko!”. I nic nie można powiedzieć, bo to jest jednostronny monolog: „Ja, ja, ja”.

W emocjach czasem można się zapomnieć, ale jeśli ta osoba nigdy nie pyta: „Co u ciebie?”, jest to jednostronna relacja. Na pewno nie jest to przyjaźń. Wszystkie te zachowania pokazują, że ludzie są niedojrzali. Ale nie wrzucałabym tego wszystkiego do jednego kotła. Każdy z tych schematów coś pokazuje, każdy mówi o czymś innym.

Jakie to schematy? Możesz podać przykłady?

Pierwszy – dla wielu kobiet mężczyzna jest gwarancją bezpieczeństwa. Dlatego, gdy jestem w związku, koleżanki przestają mieć znaczenie. Ba, potrafią być nawet zagrożeniem.

Drugi – bliskość to narzekanie, wylewanie szamba. Bo dorastałam w domu, gdzie matka cały czas narzekała. To była forma kontaktu. To był sposób budowania bliskości. W dawnych czasach kobiety darły pierze i narzekały na facetów, tak budowały więź. I niektóre z nas powtarzają ten schemat. Jednak dziś to już nie działa.

Trzeci to wzorzec tzw. śmierdzącego jaja: „Nie można nic mi powiedzieć, bo wszystko jest atakiem na mnie”. Jak nie zadzwonimy, obraza. Dzwonimy, też obraza. Cały świat jest wrogiem: „Nie tego się po tobie spodziewałam…” i łzy, bo ktoś spytał, dlaczego się spóźniamy. Nie jesteśmy od tego, żeby się z kimś cackać. To jest kolejny wzorzec nieradzenia sobie ze sobą. Takie osoby nauczyły się, że najlepszą formą jest się odciąć, obrazić. Często w tym przypadku u podstawy jest lęk, niskie poczucie wartości.

Czwarty schemat to królowa dramatu, o której mówiłyśmy ostatnio. „Zobacz, jak cierpię! Ja jestem najważniejsza”. Osoby z wszystkich tych schematów chcą mieć przyjaciółki, ale ich wzorce rządzą relacjami i je niszczą.

Co dzieje się na twoich grupach, gdy ludzie zaczynają dostrzegać te schematy?

Wiele osób wciąż działa z poziomu „dziecka”. Czekają, aż ktoś zbuduje za nich relację. Nic nie robią, ale mają pretensje: „Nikt mnie nie pyta, nikt się mną nie interesuje”, „Ona nigdy nie dzwoni, to ja też nie będę”. Albo: „Nigdy mnie nie zaprosiła do siebie, tylko przychodzi do mnie na gotowe”. Zaczynamy interpretować cudze zachowania na swoją niekorzyść. Obrażamy się. Ale po drugiej stronie też jest człowiek – i też ma prawo czuć się bezradnym dzieckiem. Może ta koleżanka nie zaprasza do siebie, bo wstydzi się swojego mieszkania, a nie ma pieniędzy, żeby je wyremontować?

Jak nie dać się wciągnąć w taką spiralę?

Trzeba dorosnąć do prawdy, zamiast chować żal i udawać, że wszystko gra. Warto powiedzieć wprost: „Źle się czuję, gdy dzwonisz do mnie tylko wtedy, kiedy cię rzuci facet”, „Brakuje mi w naszej relacji twojego zainteresowania moimi sprawami”. Albo: „Wciąż spotykamy się u mnie, chciałabym, żebyś ty też mnie kiedyś zaprosiła do siebie”.

Ale co, jeśli ta druga osoba jest w rozsypce? Czy mamy prawo powiedzieć jej: „Chcę pogadać o swoich sprawach”?

Zadajmy sobie pytania: „Jak ja się czuję w tej relacji?”, „Który to raz rozmawiamy tylko o jej sprawach?”, „Dlaczego tylko jej przeżycia są ważne?”. Nie jesteśmy terapeutami. Czasem warto dać przestrzeń drugiej osobie, ale trzeba też dbać o siebie. Już kiedyś mówiłam, że podaję twój przykład na warsztatach. W czasie rozwodu z drugim mężem mówiłam tylko o tym. Powiedziałaś wtedy, że jesteś tym zmęczona. Dajesz mi jednak dziesięć minut, a potem zmieniamy temat. To mnie postawiło do pionu. Jeśli nie mówimy prawdy naszym przyjaciołom, skąd mają wiedzieć, co czujemy?

A co, jeśli ktoś nas obwinia za swoje nieszczęścia?

To są jego czy jej emocje. Można powiedzieć: „Rozumiem, że ci trudno. Ale to nie ja cię zdradziłam 30 lat temu”. Na ogół jednak nic nie mówimy, tylko się w sobie zamykamy. Teraz ja zadam pytanie: „Dlaczego tak rzadko mówimy wprost, co czujemy?”.

Nie wiem...

Bo chcemy być „dobre”. Nie chcemy robić zamieszania. Ale przez to w relacjach króluje kłamstwo. Ludzie nie wiedzą, o co chodzi, są poranieni. A przecież możemy pogadać. Czasem też przyjaźnimy się z kimś tylko dlatego, że się znamy tyle lat.

Kiedyś uważałam, że to czas decyduje o przyjaźni. Aż pewnego dnia moja przyjaciółka powiedziała, że dla niej nie ma znaczenia, czy kogoś zna krótko, czy długo. Znaczenie ma dla niej to, co druga osoba robi. Ja wtedy dużo pracowałam, nawet przeoczyłam, że miała poważne problemy ze zdrowiem. Jej słowa mnie obudziły, przestraszyłam się, że mogę ją stracić.

Zgadzam się. Czas nie świadczy o wartości przyjaźni. My się zmieniamy. Czasem ktoś jest z nami, ale duchem jest gdzie indziej. Albo nie ma go, gdy potrzebujemy pomocy. Swoją drogą pamiętam, że kiedyś na każde nasze spotkanie ciągnęłaś jakiś ogon, obcą osobę, którą byłaś zachwycona, a ja chciałam spotkać się tylko z tobą.

Nam się udaje przyjaźnić od liceum. Czasem nasze drogi się rozchodziły, ale zawsze byłyśmy ze sobą w trudnych momentach. Gdy jednak przyjaźń jest tylko z nazwy, chyba nie ma co jej ciągnąć na siłę?

Warto sobie przypomnieć, co było dobrego w tej relacji. Dziecko widzi świat na czarno-biało. Dorosły potrafi uznać, że nie wszystko było złe, i pozwolić sobie zamknąć ten rozdział. Nie musimy robić wielkiego pożegnania. Możemy to zrobić symbolicznie. Wyobraźmy sobie tę osobę. Posadźmy ją na krześle, usiądźmy naprzeciwko. Powiedzmy, co nam leży na sercu, a na koniec: „Dziękuję. Życzę ci dobrze”. To naprawdę działa!

Na zakończenie – co powiedziałabyś kobietom, które czują się zawiedzione relacjami, ale wciąż tęsknią za prawdziwą bliskością?

Zacznijcie od siebie. Czy jesteście ważne dla siebie? Bo jeśli nie, to nikt inny was nie postawi na pierwszym miejscu. Nie bójcie się mówić prawdy. Ona buduje, a nie niszczy. Relacje nie psują się od szczerości, tylko od milczenia, kłamstw i tłumionych pretensji. I najważniejsze: przyjaźń to nie czas ani deklaracje. To działanie. Wzajemność. Czułość, ale też granice. I odwaga, żeby czasem spojrzeć prawdzie w oczy. Jeśli tam nie ma przyjaźni, trzeba sobie powiedzieć: „To był piękny czas. Ale teraz idę dalej bez tej osoby”.

fot. getty images/unsplash+