W Londynie jest podobno 315 nawiedzonych miejsc. A duchów straszy tyle, że nie sposób zliczyć

London Tower i duchy nieletnie

Po twierdzy Tower błąkał się też, szukając sprawiedliwości, Tomasz More – kanclerz królestwa i wybitny myśliciel. Ścięto go, bo nie zgadzał się na rozwód króla Henryka VIII i odmówił uznania jego małżeństwa z Anną Boleyn. Największe współczucie budzą jednak duchy dwóch chłopców. To 13-letni następca tronu, książę Edward, i jego młodszy o trzy lata brat Ryszard.

Obu uwięził w Tower ich wuj, który obwołał się królem Ryszardem III. Dopóki ci prawowici dziedzice korony żyli, stanowili dla niego zagrożenie. Chłopcy przepadli bez śladu, ale wszystko wskazywało, że na rozkaz okrutnego wuja zostali zamordowani. Wkrótce w twierdzy zaczęły się pokazywać zjawy o dziecięcej posturze, zachowywały się tak, jakby przed kimś uciekały. Na sobie miały jedynie nocne koszule, na twarzach grymas przerażenia. Dwieście lat później, podczas remontu w Tower, pod schodami kaplicy odkryto dwa dziecięce szkielety, prawdopodobnie zaginionych chłopców.

Gdy korytarze Tower wypełnia zapach prochu, uznaje się to za sprawkę ducha Guya Fawkesa, który został skazany na ścięcie za zamiar wysadzenia w powietrze gmachu parlamentu. Natomiast winą hrabiny Margaret Pole było to, że jako katoliczka spiskowała przeciw protestanckiemu królowi. Kościół ogłosił ją świętą, a Henryk VIII posłał na szafot. Zginęła w strasznych okolicznościach, gdyż kat nie trafił toporem w szyję i odrąbał jej głowę dopiero za trzecim uderzeniem. Wizyty ducha lady Pole poznaje się po krwawych śladach na posadzce.

Wiezięnie Newgate i duch czworonożny

Zwykłych rzezimieszków nie osadzano w Tower, lecz w więzieniu Newgate. Panowały w nim tak straszne warunki, że do więźniów nie chciał przyjść żaden lekarz. Jeśli zachorowali, to skuci łańcuchami umierali w cuchnących, rojących się od robactwa lochach.
A jeśli zostali skazani na śmierć, urządzano im publiczne egzekucje, które przyciągały tłumy gapiów. Na miejsce kaźni prowadzono ich długim korytarzem bez dachu, nakrytym metalową siatką. Więźniowie nazywali go Drogą Umarlaka. Według ustaleń historyków, w Newgate powieszono, ścięto lub poćwiartowano co najmniej 1170 przestępców. Niektórzy wracali potem jako duchy. 

W 1891 r. strażnik usłyszał za drzwiami czyjeś kroki. Nie mogły należeć do dowódcy warty na nocnym obchodzie, gdyż brzmiały, jakby ta osoba mocno utykała. Strażnik podszedł do drzwi, otworzył zakratowane okienko i zobaczył przyciśniętą do drugiej strony kraty siną twarz wykrzywioną w szyderczym uśmiechu. Ten ktoś uniósł lekko głowę i pokazał fioletową pręgę na szyi. Przerażony strażnik uchylił drzwi i ostrożnie wyjrzał. Nie było nikogo. Z więziennych archiwów wynikało, że w 1868 r., w Newgate wykonano ostatnią egzekucję poprzez powieszenie. Przestępca nazywał się Michael Barrett i był kulawy.

Prawdziwą grozę wzbudzał jednak zupełnie inny duch. W 1596 r. wypuszczony po odbyciu kary Luke Hutton opowiadał, że więźniów straszy czarny pies o błyszczących, przekrwionych oczach. Po raz pierwszy pojawił się w czasach wielkiego głodu, gdy więźniowie zjadali siebie nawzajem. Taki los spotkał także mrukliwego mężczyznę, czarownika. Przed śmiercią zapowiedział zemstę na swoich oprawcach. I wkrótce w lochach zaczął grasować diaboliczny czarny pies.

Zagryzał po kolei zabójców czarownika. Dopadł nawet tych, którym udało się uciec z więzienia. W 1904 roku Newgate zburzono i na jego miejscu postawiono siedzibę Głównego Sądu Kryminalnego Wielkiej Brytanii. Lecz pozostał fragment starego muru, po którym od czasu do czasu przesuwa się ciemny cień o trudnym do określenia kształcie...

Highgate i duch cmentarny

W Londynie duchy upodobały sobie nekropolię Highgate, gdzie niegdyś chowano naukowców, artystów i polityków. Gdy się zapełniła, stopniowo popadała w zapomnienie. Zarastała krzakami, omszałe płyty nagrobne pękały, mauzolea niszczały. Cmentarz stał się miejscem niebezpiecznym.

Widywano tu zjawę o czerwonych oczach, która znikała, gdy skierowano w jej stronę światło latarki. Najczęściej spotykano jednak staruszkę z rozwianymi włosami, która biegała między grobami i w jednym z nich znikała. To duch kobiety, która w ataku szału zamordowała własne dzieci i teraz szuka ich mogił. Najdziwniejsze rzeczy zaczęły się jednak dziać pod koniec lat 60. XX wieku. Odwiedzający cmentarz często natrafiali na truchła zwierząt całkowicie pozbawione krwi. Podejrzewano, że to pozostałości po obrzędach jakiejś sekty satanistów.

Ale w 1971 r. bulwarowa londyńska prasa doniosła o dziwnych okolicznościach napadu na młodą kobietę wracającą nad ranem do domu. Przechodząc obok cmentarza, dostrzegła wysokiego mężczyznę o trupio bladej twarzy, który przewrócił ją, pochylił się, otworzył usta i błysnął ostrymi zębami. W tym momencie ulicą przejeżdżał samochód. Kierowca zwolnił, reflektor oświetlił miejsce zdarzenia i mężczyzna dosłownie rozpłynął się w powietrzu. Zaalarmowana policja natychmiast zarządziła poszukiwania, ale znalazła jedynie kilka martwych kotów, z których jakby wyssano krew. 

Highgate i duch wampiryczny

Wkrótce w gazetach zaroiło się od mrożących krew w żyłach opowieści. Świadkowie mówili, że na cmentarzu ogarniał ich paraliżujący lęk, tracili orientację, nie mogli ruszyć nogami albo znaleźć drogi do wyjścia. Niektórzy widywali bladych, czarnowłosych mężczyzn w ciemnych garniturach. Z tych relacji wysnuto wniosek, że na Highgate grasują wampiry. Odważni amatorzy natychmiast ruszyli na cmentarz.

W końcu sprawą zainteresowali się dwaj znani okultyści i wampirolodzy – David Farrant i Jean Manchaster. Swoje śledztwo rozpoczęli od spędzenia paru nocy na cmentarzu. Farrant przekonywał, że osobiście spotkał wampira. Opisał go jako smukłego osobnika o długich kościstych palcach i przerażającym, hipnotyzującym spojrzeniu. Manchaster jedynie wyczuł jego obecność, ale odkrył coś równie niezwykłego. W starych kronikach natrafił na informację, że w domu niedaleko cmentarza mieszkał potomek... hrabiego Draculi.

Odnalazł też siedzibę jego krewniaka i ogród, w którym go pochowano. W miejscu wskazanym przez Manchastera faktycznie odnaleziono szkielet mężczyzny. Nie udało się ustalić, do kogo należał. Zdaniem historyków, Dracula jest wytworem wyobraźni pisarza Brama Stockera, więc żaden jego potomek nie mógł osiedlić się w Londynie. Jednak na cmentarzu Highgate wampiry są wciąż widywane.

Kościół świętego Bartłomieja i duch bez stopy

Za najbardziej nawiedzony uchodzi zachowany w niezmiennej postaci od 1123 r. kościół św. Bartłomieja. Stare kamienne mury, wieczny półmrok tworzą we wnętrzu niesamowitą atmosferę. Docenili to filmowcy, którzy kręcili tu takie hity jak „Sherlock Holmes”, „Robin Hood: książę złodziei” czy „Avengers”.

Pracu­jący w kościele wikariusz Gordon Furry wyznał kilka lat temu, że dwukrotnie widział kobietę w ciemnoniebieskiej sukni, z grubym warkoczem wokół głowy. Zapadał już zmierzch. Duchowny zamierzał zamknąć kościół i chciał o tym powiadomić nieznajomą parafiankę, ale gdy podszedł do ławy, ze zdumieniem stwierdził, że nikogo nie ma.

Najczęściej jednak pojawia się tu postać zakapturzonego mężczyzny, snująca się między zakrystią a kaplicą Matki Boskiej. Według legendy to duch mnicha Rahere, który na początku XII wieku udał się na pielgrzymkę do Rzymu. Tam zachorował na malarię i ślubował Bogu, że jeśli wyzdrowieje i powróci do Anglii, zbuduje kościół oraz szpital. Słowa dotrzymał. Jako ulubieniec króla Henryka I dostał od niego ziemię i wsparcie finansowe. Przez 20 lat był proboszczem wzniesionego przez siebie kościoła św. Bartłomieja, a po śmierci został w nim pochowany. Powinien więc spoczywać w poczuciu dobrze spełnionego obowiązku. A jednak jego duch straszy wiernych i turystów.

Dawna opowieść głosi, że Rahereʼa pogrzebano wbrew obowiązującym niegdyś zasadom, bo księży należało chować z twarzą zwróconą na zachód, by po powstaniu z grobów mogli stanąć przed wiernymi i poprowadzić ich na Sąd Ostateczny. Tymczasem proboszcza ułożono na wznak. W XIX w. odnawiano jego misternie zdobiony grobowiec i postanowiono to sprawdzić. Podczas remontu ktoś wykradł z otwartego grobu stopę oraz sandał mnicha. Obuwie szybko odnaleziono, ale stopa przepadła i duch Rahereʼa szuka jej do dziś. Tak przynajmniej opowiadają przewodnicy po „Nawiedzonym Londynie”. 

Igła Kleopatry i duch z Egiptu

Do najbardziej znanych monumentów brytyjskiej stolicy należy egipski obelisk, nazywany potocznie Igłą Kleopatry. Stanął na nabrzeżu Tamizy w 1878 r. i od tego czasu dochodzi wokół niego do dziwnych wydarzeń. Już wtedy po raz pierwszy zauważono nagiego mężczyznę, który wybiegł zza obelisku i rzucił się do rzeki.

Świadkowie twierdzili, że chociaż skoczył z impetem, woda się nie rozprysła i nie było słychać plusku. Nagą zjawę widywano potem wielokrotnie. Uznano go za ducha marynarza, który zginął podczas transportu obelisku z Egiptu do Anglii. Przewiezienie kamiennego giganta, który ważył ponad 220 ton, miał 22 metry długości i 5 metrów średnicy, nie było łatwe. Dlatego rząd brytyjski, któremu władca Egiptu sprezentował obelisk, przyjął dar z wdzięcznością, ale odmówił pokrycia olbrzymich kosztów jego morskiego przewozu. Dopiero po niemal 60 latach znalazł się prywatny sponsor.

Za jego pieniądze zbudowano stalowy ponton i wynajęto holownik. Przeprawa przez Morze Śródziemne przebiegła bez problemów, ale na Atlantyku rozpętał się sztorm. Ponton zaczął się przechylać, pękały liny holownicze. Kapitan wysłał sześciu marynarzy, by zabezpieczyli ładunek. Niestety, wszyscy utonęli. Katastrofę uznano za efekt klątwy rzuconej przez egipskich kapłanów. Wkrótce nabrzeże i most w pobliżu obelisku zaczęły przyciągać samobójców.

Nie wiadomo, co skłoniło do skoku tych, którzy utonęli w Tamizie. Ale zachowały się relacje kilku uratowanych. W 1880 r. Jennifer Davis spacerowała nad brzegiem rzeki, gdy nagle jakaś siła zaczęła ją ciągnąć w stronę Igły Kleopatry. Im była bliżej, tym wyraźniej słyszała złowieszczy chichot. Nie zastanawiając się, co i dlaczego robi, rzuciła się do wody. Uratował ją przypadkowy przechodzień. Odzyskała siły, ale odtąd nawiedzała ją zjawa kobiety w powłóczystej czerwonej sukni. Najpierw się w nią wpatrywała, potem odsłaniała spiczaste zęby, a ciało jej twarzy odpadało od kości. Davis była przekonana, że dręczy ją egipska kapłanka strzegąca obelisku.

Theatre Royal i duch teatralny

W loży Theatre Royal od czasu do czasu zasiada młody mężczyzna w szarym garniturze, kapeluszu i butach do jazdy konnej. Pojawia się on zwykle na próbach. Aktorzy powiadają, że jest duchem wielbiciela pięknej artystki, który rywalizował o względy kobiety z samym dyrektorem teatru. Między mężczyznami doszło do kłótni. W jej trakcie dyrektor pchnął konkurenta sztyletem, a potem, żeby pozbyć się zwłok, zamurował je w ściennej niszy.

Aktorski przesąd głosi, że pojawienie się Szarego Widma na widowni zapowiada sukces przedstawienia. Jedni traktują tę opowieść i inne historie poważnie, inni z przymrużeniem oka. Najbardziej dyplomatycznie zareagował jeden z lordów, który na pytanie, czy wierzy w duchy, odpowiedział: „Ja w duchy nie wierzę, a że są, to są!”.

Tekst:  Kazimierz Pytko
Fot. u góry: shutterstock

Artykuł pochodzi z miesięcznika Wróżka

Nr 8/2025 w sprzedaży od 17 lipca w kioskach lub prenumeracie