Skąd w symbolice Wielkanocy wzięły się jajka i zając? I co wspólnego mają z Wenus?

W Biblii o jajach raczej nie ma mowy

...a o zającu żydowskie prawo wypowiada się niechętnie, uważając go za zwierzę nieczyste i dla prawowiernych żydów niejadalne, podobnie jak świnia. Ale nie wiadomo, czy chodziło właśnie o zająca!

Hebrajskie słowo szaphan na określenie tego zwierzęcia jest dość tajemnicze i bywało tłumaczone jako zając, królik, ale też jako jeż, a nawet borsuk. Najprawdopodobniej był to góralek syryjski, sympatyczne roślinożerne zwierzątko wspinające się po skałach, do dziś pospolite w Izraelu, ale niemające nic wspólnego z zającem, bo najbliżej spokrewnione ze... słoniowatymi. Zając więc jako symbol nie wywodzi się z Biblii – szukajmy innego tropu. 

Co łączy królika z Wenus? Wiadomo

Oczywiście powodem była wielka chutliwość tych zwierzątek, które często obserwowano na „miłosnych igraszkach". Poza tym ma miłe futerko, rozkoszne w dotyku. W północnej Europie zając (lub królik) podobnie był łączony z germańską boginią miłości i płodności – Freyą. 

Freya miała swoje osobne wcielenie jako bogini wiosny i wiosennego odrodzenia życia, w tej roli znana była jako Eostre lub Ostara, i tak nazywało się jej wiosenne święto. Wszystko się wyjaśnia, gdy przypomnimy sobie, że Wielkanoc po angielsku nazywa się Easter, a po niemiecku Ostern – też od ichniej nazwy pogańskiego święta i imienia bogini.

Drugim jej znakiem było jajko, zresztą symbol odradzającego się świata u mnóstwa narodów – od Chin, przez Iran, po Europę. W Niemczech mówiono, że „na Wielkanoc zające znoszą jaja”. Taką bajkę opowiadano dzieciom, ale... kiedyś mogło to być hasło wtajemniczonych w stare pogańskie obrzędy, które kultywowano na poboczach oficjalnego chrześcijaństwa.

Jaja sieweczki są nakrapiane jak pisanki

Kojarzą się z mapą nieba usianego gwiazdami. To już moje prywatne skojarzenie, bo astrologowi wszystko z gwiazdami się kojarzy. Ale ciekawe jest, że na jajkach-pisankach malowano i maluje się nadal – w różnych częściach Europy, najczęściej chyba właśnie u nas i u naszych słowiańskich sąsiadów – mandale, czyli kręgi dzielone promieniami na równe części, i podobne do nich gwiazdy i kwiaty. 

Wszędzie, gdzie pojawia się wzór mandali, symbolizuje on całość świata i integrację kosmicznych sił. Podobnie jak zmartwychwstanie Boga.

Bycze symbole Wielkanocy

Wielkanoc najwcześniej może wypaść 22.03, najpóźniej zaś 25.04 – przeważnie wypada więc, gdy Słońce jest w znaku Barana, a znacznie rzadziej, gdy w Byku. A jednak symbole Wielkiejnocy są bardziej bycze niż baranie.

Z kolei jajko jest symbolem płodności i nowego życia, a to także symbolika wenusowa. Jajko jest okrągłe – a okrągłość kojarzy się z Wenus, tak jak jej przeciwieństwo – ostrość i kanciastość – z Marsem. Jest tak, jakby ludzie, świętując Wielkanoc, już myślami byli przy tym znaku, który ma nadejść, przy Byku.

fot. Unsplash