Prawda może boleć. Czy warto ją mówić? Zależy, jakie masz intencje

Marzena Czuba: Czy warto mówić prawdę?

Joanna Sławińska: Wszystko zależy od tego, jaka jest nasza prawdziwa intencja. Jeśli jestem z kimś w bliskiej relacji i coś mnie boli, absolutnie warto to powiedzieć. Ta osoba może źle zareagować i trzeba się z tym liczyć. Jednak na ogół słyszę, że nie mówimy prawdy dla świętego spokoju. Pytam, czy na pewno masz święty spokój. Pada odpowiedź: nie mam. To kto go ma? Ta druga osoba. Jesteś pewna? Po tym pytaniu na ogół słyszę: nie, nie wiem...

Nie mówimy czegoś dla świętego spokoju, ale dalej są w nas emocje. Jesteśmy na kogoś złe i wcześniej czy później wbijamy szpilę albo się wycofujemy. Problem zostaje zamieciony pod dywan, ale coś gnije. Jeśli naszą intencją jest, by dla świętego spokoju nie mówić prawdy partnerowi, przyjaciółce, komuś z bliskiej rodziny, to w ten sposób niszczymy relację. 

O swoich uczuciach warto mówić prawdę. I tu zrobimy gwiazdkę: warto, ale nie zawsze. Wyjątkiem są osoby, które nie są w stanie przyjąć prawdy. Moja mama ma ponad 90 lat. Tysiące razy jej mówiłam, że jest mi przykro, gdy mówi to, co mówi. Przestałam więc być z nią szczera, bo to nic nie zmieniało. Ona była rozżalona, ja bezradna. Gadał dziad do obrazu. Lepszym pomysłem jest, żebym usiadła sama ze sobą i objęła swoją bezradność, że mama mówi mi przykre rzeczy, że mnie nie rozumie. 

Jeśli nie powiem mamie czy innej osobie, że sprawia mi przykrość, to ta relacja będzie nieszczera.

Mówię o wyjątkowej sytuacji, gdy już tysiące razy mówiłaś komuś prawdę i nic się nie zmieniło. Poza tym jaka jest twoja intencja? Jeśli chcesz powiedzieć prawdę, bo łudzisz się nadzieją, że jednak ta osoba cię zrozumie, powie: nie chciałam ci zrobić przykrości, utuli, przeprosi, to od razu ci mówię, że nie dostaniesz tego. Pobądź sama ze sobą. Przyznaj się sama przed sobą, dlaczego wciąż dajesz komuś szansę, i nie narażaj się na cierpienie.

Mój przyjaciel wyznał rodzinie skrywaną prawdę z dzieciństwa i przeżył szok. Osoba, która go skrzywdziła, zupełnie nie przejęła się jego uczuciami. On powtarzał, co dokładnie się stało, a reszta rodziny poprosiła, aby dał spokój.

Bardzo dobrze, że powiedział. Ludzie często nie mówią, bo boją się, że kiedy powiedzą, to stanie się coś strasznego. Lęk nigdy nie jest dobrą motywacją. W sytuacji twojego znajomego, a domyślam się, że chodzi o molestowanie, są dwa scenariusze. Pierwszy: mówimy prawdę jako skrzywdzone dziecko, oczekując zadośćuczynienia. Nie dostajemy go i znów cierpimy, czujemy się zranieni. Drugi scenariusz: mówimy prawdę jako dorosły. Chcemy, żeby wyszło na światło dzienne to, co kiedyś się stało, bez oczekiwań, że nas przeproszą i utulą.

Rozmawiam z dziewczynami molestowanymi w dzieciństwie i, gdy o tym mówią z pozycji dorosłego, często nie mają potrzeby spotkać się z osobą, która je skrzywdziła. Mogą to zrobić, ale biorą pod uwagę przede wszystkim siebie i swoje dobro. Jeśli ich prześladowca oraz rodzina przyjmują strategię obronną, wrogą, to o swoich przeżyciach dziewczyny mówią terapeucie na warsztatach. Otwierają się w miejscu bezpiecznym, gdzie nie usłyszą: „To była twoja wina”, „Przesadzasz” albo nawet: „Kłamiesz”. W takim przypadku proponuję napisanie listu do rodziny, do prześladowcy.

Widzisz – mówić czy nie mówić prawdy jest tak naprawdę lekcją o byciu dorosłą. Trzeźwa, dojrzała osoba jest w stanie ocenić sama, czy, kiedy i komu warto mówić prawdę.

Pamiętam kiedyś rozmowę mężczyzny i kobiety w nocnym pociągu. On prosił, żeby mu powiedziała prawdę, że tak będzie lepiej, że to nic nie zmieni. Prosił ją całą noc, wreszcie ona zmęczona, nad ranem, przyznała się do zdrady. Widać było po nim, że tak naprawdę nie chciał tego usłyszeć. 

Wracamy do intencji. Chciał usłyszeć prawdę, czy to, że ona go nie zdradziła?

Tak samo z drugiej strony, dlaczego przyznaję się do zdrady? Bo nie chcę nieść tego ciężaru? Bo chcę przebaczenia? Bo chcę, żeby ktoś inny podjął za mnie decyzję, czy będziemy razem?

Często słyszę: „Zdradziłam męża, jestem w emocjach, nie wiem, co zrobić, jestem rozerwana, powiedzieć mu?”. Nie, najpierw przepracujmy na terapii, dlaczego zdradziłyśmy, przepracujmy poczucie winy. Jeśli nie mamy kontaktu z tamtą osobą, jeśli był to jednorazowy wyskok, to odpowiedzmy sobie z pozycji osoby dorosłej, czy wyznanie prawdy będzie dobre, czy złe...